Zamki Warmii i Mazur: Lidzbark, Olsztyn, Reszel i inne

National Geographic Polska pisze, że w regionie wznoszono dziesiątki zamków od końca XIII do początku XV wieku, z ręcznie formowanej cegły, zwykle na planie czworoboku z dziedzińcem pośrodku. Wiele z nich zniszczono lub spalono, więc część dzisiejszych budowli to rekonstrukcje. Oto kilka, o których źródła mówią najwięcej.

Zamki biskupów i kapituły warmińskiej

Lidzbark Warmiński. Zamek biskupów powstawał od 1350 do 1401 roku na miejscu pruskiej osady Lecbarg. Przez wieki był główną rezydencją biskupów, mieszkali w nim m.in. Łukasz Watzenrode, Mikołaj Kopernik i Ignacy Krasicki. Polichromie w krużgankach i Wielkim Refektarzu wykonali artyści z kręgu dworu cesarskiego w Pradze, stąd nazwa „malowany zamek”. Od początku lat 60. XX wieku to oddział Muzeum Warmii i Mazur, a od 2018 roku Pomnik Historii.

Olsztyn. Zamek kapituły wzniesiono w połowie XIV wieku jako siedzibę administratora jej dóbr. Mieszkał w nim Kopernik, a od 1945 roku mieści się tu główna siedziba Muzeum Warmii i Mazur. Pomnikiem Historii jest od 2023 roku. Muzeum zamknęło zamek dla zwiedzających od 14 września 2026 roku na około trzy lata z powodu modernizacji.

Reszel. Według polskiej Wikipedii budowa trwała od 1350 do 1401 roku, a PAP pisze, że zamek dokończono za czasów biskupa Henryka Sorboma, który zmarł w 1401 roku. O wcześniejszych dziejach źródła mówią różnie: Wikipedia wspomina dokument biskupa Anzelma z 1254 roku i krzyżackie załogi w zamku do 1273 roku, a National Geographic Polska pisze, że krzyżacką strażnicę i miasto biskupi przejęli w 1275 roku. Po pierwszym rozbiorze Polski Prusacy urządzili tu więzienie. Dziś mieszczą się w nim oddział Muzeum Warmii i Mazur, hotel i restauracja, a National Geographic Polska wspomina też o galerii sztuki współczesnej.

Zamki krzyżackie

Nidzica. Była siedzibą prokuratora zakonu. Według PAP i National Geographic Polska budowę zaczęto w 1370 roku, a według Wikipedii około 1398. Po zniszczeniach z końca wojny odbudowywano ją od przełomu lat 50. i 60. do 1965 roku. Dziś działają tu Muzeum Ziemi Nidzickiej, Nidzicki Ośrodek Kultury, hotel i restauracja.

Ryn. Stoi na wzgórzu między jeziorami Ryńskim i Ołów. National Geographic Polska pisze, że budowę zaczęto w drugiej dekadzie XIV wieku, a polska Wikipedia wiąże początek większego założenia z około 1377 rokiem, w którym zamek wspomina kronika Wiganda z Marburga. Około 1393 roku z inicjatywy Konrada von Wallenrode powstała tu komturia, na której czele stanął jego brat Fryderyk. W 1853 roku zamek zamieniono na więzienie, a od lipca 2006 roku działa w nim czterogwiazdkowy hotel.

Kętrzyn. Według Wikipedii zamek zbudowano między 1360 a 1374 rokiem jako siedzibę krzyżackiego prokuratora, a odbudowano od 1964 do 1966 roku. Mieści Muzeum Regionalne im. Wojciecha Kętrzyńskiego.

Ruiny w Szymbarku

Zamek w Szymbarku w gminie Iława, w historycznej Pomezanii, zbudowała w XIV wieku kapituła pomezańska, nie zakon ani biskup warmiński. Napis nad bramą wskazuje rok 1386. Pod koniec II wojny światowej został spalony i od tej pory jest ruiną wpisaną do rejestru zabytków. To własność prywatna (w 2018 roku PAP pisała o licytacji komorniczej), a według Medievalheritage.eu bywa udostępniany do zwiedzania, więc przed wizytą dowiedz się, na jakich zasadach.