Wielkie Jeziora Mazurskie: Śniardwy, Mamry i Niegocin

Wielkie Jeziora Mazurskie to nazwa, pod którą kryją się dwie sprawy: kraina geograficzna oraz zespół połączonych jezior, który znają żeglarze. Zacznijmy od krainy.

Czym jest Kraina Wielkich Jezior Mazurskich

To mezoregion w środkowej części Pojezierza Mazurskiego, w województwie warmińsko-mazurskim. Od południa graniczy z Równiną Mazurską, od wschodu z Pojezierzem Ełckim, od północy z Krainą Węgorapy, a od zachodu z Pojezierzem Mrągowskim i Niziną Sępopolską. Według polskiej Wikipedii zajmuje 1732 km², z czego 486 km² to woda. Głównymi ośrodkami są Giżycko, Mikołajki, Pisz i Węgorzewo.

Krajobraz ukształtowało ostatnie zlodowacenie, zwane bałtyckim albo północnopolskim. Lądolód wycofał się z Mazur kilkanaście tysięcy lat temu, choć polska Wikipedia pisze, że ta faza zakończyła się około 10 tysięcy lat temu. Lądolód usypał wzgórza morenowe, a w zagłębieniach po martwym lodzie powstały misy dzisiejszych jezior. Rzeki płynące pod lodem wypłukały rynny, które później połączyły część zbiorników.

Trzy największe jeziora krainy

Śniardwy

Śniardwy są największym jeziorem Polski pod względem powierzchni. Katalogi podają ją nieco inaczej: 113,4 km² według Instytutu Rybactwa Śródlądowego i 114,9 km² według Adama Choińskiego, który mierzył ją na mapach. Największa głębokość to 23,4 m, a na jeziorze leży osiem wysp. Cały akwen znajduje się w Mazurskim Parku Krajobrazowym, na terenie gmin Mikołajki i Pisz oraz na skraju gmin Orzysz i Ruciane-Nida. Jezioro należy do dorzecza Pisy, dopływu Narwi.

Mamry

Z Mamrami jest ciekawiej, bo nazwa ma dwa znaczenia. W szerokim rozumieniu to kompleks sześciu połączonych jezior: Mamry Północne (właściwe), Kirsajty, Kisajno, Dargin, Święcajty i Dobskie. Według urzędowego spisu nazw obiektów fizjograficznych, cytowanego w Encyklopedii Warmii i Mazur, nazwa „Mamry” odpowiada tylko Mamrom Północnym, które mają 25 km².

Cały kompleks ma w różnych katalogach od 98,5 do 102,8 km², co daje mu drugie miejsce wśród polskich jezior. Największa głębokość wynosi 43,8 m. W kompleksie jest 33 wyspy, a największa to Upałty. Z Mamr wypływa Węgorapa.

Niegocin

Niegocin ma 26,04 km² i do 39,7 m głębokości, a pod względem wielkości jest trzecim akwenem krainy. Leży przy Giżycku i Wilkasach. Niegocin z jeziorem Kisajno, które należy do kompleksu Mamr, łączy w Giżycku Kanał Łuczański (do 2017 roku zwany Giżyckim), wykopany od 1765 do 1772 roku. Według polskiej Wikipedii ma on 2,13 km długości, a nad nim stoi most obrotowy, którego przęsło obraca się w bok, a nie unosi do góry.

Szlak wodny i przyroda wokół jezior

Jeziora krainy łączą kanały i rynny polodowcowe, dlatego tworzą wspólny system wodny. Główny szlak żeglarski prowadzi z Węgorzewa przez Giżycko i Mikołajki do Rucianego-Nidy. Według polskiej Wikipedii na brzegach żyją ptaki takie jak kormoran i bielik, a łabędź niemy najliczniej gniazduje na jeziorze Łuknajno. Spotkać można też wydrę, bobra i łosia.