Puszcze, parki krajobrazowe i rezerwaty Mazur

Lasy i jeziora Mazur to w dużej części obszary chronione. Oto te najważniejsze, opisane na podstawie stron Lasów Państwowych i encyklopedii. Gdy liczby w źródłach się rozchodzą, podajemy obie.

Puszcza Piska

Według polskiej Wikipedii Puszcza Piska to kompleks leśny o powierzchni około 100 tysięcy hektarów, który obejmuje 16 gmin w trzech województwach. Dawniej bywała nazywana Puszczą Jańsborską, a leży częściowo na Równinie Mazurskiej. Rosną w niej głównie sosny i świerki na piaskach sandrowych, a o wyglądzie puszczy decydują też jeziora i torfowiska. Same lasy Nadleśnictwa Pisz zajmują ponad 36 tysięcy hektarów.

Według polskiej Wikipedii żyją tu między innymi jelenie, łosie, bobry, wilki oraz rysie, które pojawiły się tu stosunkowo niedawno. Obszar Natura 2000 Ostoja Piska, o powierzchni 57 826,61 ha, jest według Lasów Państwowych ważną ostoją bobra europejskiego, wydry i wilka. Osobny obszar Puszcza Piska chroni ptaki: występuje w nim co najmniej 37 gatunków z załącznika I Dyrektywy Ptasiej.

Według polskiej Wikipedii 4 lipca 2002 roku huragan zniszczył lasy w trójkącie Orzysz, Pisz, Ełk: w samym Nadleśnictwie Pisz około 12 tysięcy hektarów, a w całej puszczy około 16 tysięcy. Inne opracowania podają inne wielkości szkód, bo liczą różne obszary. Leśnicy oceniali, że pełna odbudowa drzewostanów potrwa około 60 lat.

Mazurski Park Krajobrazowy

Park powstał w grudniu 1977 roku i obejmuje północną część Puszczy Piskiej. Według Encyklopedii Warmii i Mazur ma 53 655 ha, a jego otulina 18 608 ha. Leży w gminach Piecki, Mrągowo, Świętajno, Ruciane-Nida, Mikołajki, Orzysz i Pisz, a siedziba mieści się w Krutyni. W granicach parku jest całe jezioro Śniardwy. Przez zachodnią część płynie Krutynia, rzeka wypływająca z Jeziora Krutyńskiego. Chronią ją dwa rezerwaty: Krutynia (około 273 ha) i Krutynia Dolna (około 969 ha).

W parku jest 11 rezerwatów: Krutynia, Zakręt, Królewska Sosna, Strzałowo, Pierwos, Czaplisko-Ławny Lasek, Czapliniec, Jezioro Łuknajno, Jezioro Warnołty, Jezioro Lisiny i Krutynia Dolna. Polska Wikipedia pisze natomiast o 14 rezerwatach w całej puszczy, czyli na obszarze szerszym niż park.

Łuknajno: rezerwat z łabędziami

Rezerwat Jezioro Łuknajno obejmuje całe jezioro i 300-metrowy pas trzcin, razem 1189,11 ha. Ustanowiono go w 1947 roku, ale ochroną objęto to miejsce już w 1937. Według Lasów Państwowych służy ochronie miejsc gniazdowania ptaków wodnych i błotnych, występuje tu ponad 175 gatunków ptaków, a gniazduje jedno z największych w Europie skupisk łabędzia niemego. Rezerwat ma też ochronę międzynarodową jako rezerwat biosfery.

Inne rezerwaty tej okolicy to na przykład Czapliniec, jeden z najstarszych rezerwatów województwa, oraz Jezioro Lisiny, gdzie chroniona jest między innymi kłoć wiechowata.

Puszcza Borecka i Puszcza Romincka

Dalej na wschód i północny wschód leżą dwie inne puszcze. Puszcza Borecka, na wschód od Mamr, jest według polskiej Wikipedii największym kompleksem leśnym Pojezierza Ełckiego. Są w niej cztery rezerwaty: Mazury, Borki, Lipowy Jar i Wyspa lipowa na jeziorze Szwałk Wielki. Według tego samego źródła żyje tu wolnościowe stado żubrów, liczące około stu osobników.

Puszcza Romincka leży w najdalej wysuniętym na północny wschód krańcu województwa warmińsko-mazurskiego, przy granicy z Rosją, w okolicach Gołdapi. Park Krajobrazowy Puszczy Rominckiej powstał według polskiej Wikipedii 14 stycznia 1998 roku. Ta sama encyklopedia podaje jego powierzchnię jako 146,2 km², a Lasy Państwowe jako 14 865,11 ha, czyli około 148,7 km². Według polskiej Wikipedii w parku jest sześć rezerwatów, między innymi Żytkiejmska Struga i Czerwona Struga, a lasy zajmują około 80 procent jego powierzchni.